Herfststekken: Welke planten kun je nu nog vermeerderen?
De dagen worden korter, de lucht krijgt diepere tinten, en in de tuin ruik je die typische herfstgeur: vochtige aarde en afgevallen blad.
Veel mensen denken dat het nu gedaan is met planten vermeerderen, maar niets is minder waar. Herfststekken is een feestje.
Je kunt nu nog volop stekken maken, zowel voor binnen als buiten. Het is een rustig klusje voor op de keukentafel, zonder de druk van het voorjaar. Je helpt je planten en je krijgt er gratis nieuwe exemplaren bij. Dat is pas een win-winsituatie.
Waarom herfststekken zo goed werkt
Herfststekken is het nemen van stekjes in de herfstmaanden. Een stekje is een stukje stengel of blad dat je afknipt en laat wortelen. In de herfst heeft de plant nog energie over, maar de groei gaat langzamer.
Dat is ideaal voor stekken. Ze verliezen minder snel water en wortelen rustig.
Je kunt nu stekken maken van planten die je in de tuin hebt staan, maar ook van kamerplanten die binnen groeien. Waarom zou je dit nu nog doen?
Omdat je in het voorjaar al planten klaar hebt staan. Je hoeft niet te wachten tot het warmer wordt. Bovendien zijn de stekken in de herfst vaak sterker.
Ze groeien langzaam maar steady, en ze bouwen een goed wortelstelsel op voordat de winter echt toeslaat.
Voor binnenplanten is het nu ook perfect: de luchtvochtigheid is hoger, en de temperatuur is stabiel. Dat betekent minder uitdroging en meer succes. Je bespaart ook geld. In plaats van drie nieuwe planten te kopen, maak je er zelf drie.
Voor een paar euro aan materiaal heb je een nieuwe oogst. En je kunt cadeautjes maken voor vrienden. Niets leuker dan een zelfgestekte plant cadeau geven.
De beste planten om nu te stekken
Niet elke plant is even geschikt voor herfststekken. Sommige doen het nu fantastisch, andere wachten liever tot het voorjaar.
Hieronder vind je een lijst met planten die je nu nog kunt vermeerderen, met handige tips per soort.
Bladhoudende stekken van kamerplanten
Veel kamerplanten doen het nu goed. Denk aan de varen (Asplenium), de calathea en de peperomia. Van deze planten neem je een stekje met een stukje stengel en een blad.
Knip een stengel net onder een bladknoop af. Verwijder eventueel het onderste blad en zet de stek in water of in vochtige potgrond.
Gebruik een stekpoeder als je wilt, maar het hoeft niet. Een potje stekpoeder van RootBoost kost ongeveer €8. De philodendron en de monstera doen het nu ook goed. Neem een stukje stengel met een luchtwortel.
Zet de stek in water of direct in grond. Zorg dat het eerste blad nog boven de grond uitkomt.
Halfhoutige stekken van tuinplanten
Binnen twee tot vier weken zie je wortels verschijnen. Voor waterstekken is een glas voldoende, maar een stekstation van €10-€15 helpt om het water schoon te houden. In de tuin zijn er nu volop mogelijkheden.
Halfhoutige stekken zijn stukjes stengel die nog niet helemaal zacht, maar ook niet volledig verhout zijn. Denk aan heesters zoals de hortensia, de vlinderstruik (Buddleja) en de roos.
Knip een stengel van 10-15 cm, net onder een bladknoop. Verwijder de onderste bladeren en zet de stek in vochtige potgrond of zand. Gebruik een stekpotje of een zaaibakje.
Een zaaibakje van €3-€5 is handig voor meerdere stekken. Ook kruiden doen het goed.
Zachte stekken van vaste planten
Rozemarijn, tijm en salie kun je nu stekken. Knip een stengel van 8-10 cm, haal de onderste bladeren eraf en zet hem in water of grond.
Binnen een paar weken wortelen ze. Voor waterstekken kun je een simpel glas gebruiken, maar een stekstation van €10-€15 is fijn voor de stabiliteit. Vaste planten zoals salvia, sedum en astilbe kun je ook nu stekken.
Neem een zachte, jonge scheut van 5-10 cm. Verwijder de onderste bladeren en zet de stek in vochtige potgrond.
Zet de pot op een lichte plek, maar niet in de volle zon. Binnen drie tot vijf weken wortelen ze. Gebruik een stekpotje van €2-€4 per stuk, of een groter bakje voor meerdere stekken. Voor de tuin is het handig om een stekkenbak te hebben.
Een bak van 40x30 cm kost ongeveer €10-€15. Vul hem met potgrond en zand in een verhouding van 50/50.
Zo houd je de grond luchtig en vochtig.
Materialen en kosten: wat heb je nodig?
Je hebt niet veel nodig om te beginnen. Een scherp mesje of snoeischaar, potgrond, zand, stekpoeder en potjes.
Een scherp mesje van een goed merk, zoals Felco, kost ongeveer €15-€20.
Een snoeischaar voor fijne stekken koop je voor €10-€15. Gebruik geen botte messen, want die beschadigen de stengel. Potgrond is belangrijk.
Kies voor luchtige potgrond, bijvoorbeeld van DCM of Pokon. Een zak van 20 liter kost €8-€12.
Meng het met zand (1:1) voor stekken die van drainage houden, zoals kruiden en succulenten. Voor stekpoeder betaal je €5-€10. Een stekstation van €10-€15 is handig, maar niet verplicht. Een simpel glas werkt ook.
Voor waterstekken kun je een glas gebruiken, maar een stekstation met een reservoir en stekpotten is fijner.
Een basisstekstation van €12-€15 is verkrijgbaar bij tuincentra. Voor kamerplanten zijn stekpotjes van €2-€4 per stuk handig. Een groter bakje voor meerdere stekken kost €5-€10.
Reken op een totaalbedrag van €20-€30 voor een basisset. Daarmee kun je tientallen stekken maken. Het is een eenmalige investering die zich snel terugbetaalt.
Stappenplan: zo stek je in de herfst
Een goed stekplan begint met de juiste timing. Kies een dag zonder regen, bij voorkeur ’s ochtends of ’s avonds.
De plant is dan minder verdroogd. Houd rekening met de winterrust wanneer je stekken neemt van gezonde, ziekevrije planten.
Gebruik een scherp mesje of snoeischaar. Maak een schuine snede net onder een bladknoop. Dat is de plek waar de wortels het snelst groeien.
Verwijder de onderste bladeren, zodat de stek niet in de grond steekt. Laat eventueel een klein stukje stengel over.
Voor waterstekken zet je de stek in een glas water. Zorg dat de onderkant van de stek onder water staat, maar geen blad in het water. Ververs het water elke week. Voor grondstekken vul je een potje met vochtige potgrond; let bij je stekjes op de waterbehoefte in het najaar.
Druk de grond licht aan en zet de stek erin. Gebruik stekpoeder als je wilt, maar het is niet verplicht.
Zet de stekken op een lichte plek, maar niet in de volle zon. Voor buitenstekken kun je een koude bak gebruiken. Een simpele koude bak van €20-€30 is verkrijgbaar.
Zet de bak op een beschutte plek, uit de wind. Houd de grond vochtig, maar niet drijfnat.
Controleer elke dag of de grond nog vochtig is. Bij waterstekken controleer je het waterniveau. Na drie tot zes weken zijn de meeste stekken geworteld.
Je trekt licht aan de stengel: als er weerstand is, zitten de wortels vast. Houd bij het verpotten rekening met het seizoen; plant de stek over in een grotere pot of in de tuin.
Gebruik potgrond van €8-€12 per zak. Voor buitenstekken kun je in het voorjaar verplanten.
Binnenstekken kunnen direct in een grotere pot.
Praktische tips voor succes
- Gebruik altijd scherp gereedschap. Een bot mes beschadigt de stengel en vermindert de kans op worteling.
- Houd de grond vochtig, maar niet drijfnat. Te veel water geeft rot, te weinig water geeft uitdroging.
- Zet stekken niet in de volle zon. Een lichte plek zonder direct zonlicht is ideaal.
- Gebruik stekpoeder voor moeilijke stekken, zoals houtige heesters. Een potje van €5-€10 helpt.
- Label je stekken. Schrijf de naam en de datum op een label. Een setje labels kost €2-€4.
- Voorkom schimmel. Zorg voor luchtige grond en goede drainage. Gebruik een bak met gaten.
- Begin klein. Neem 5-10 stekken per plant om te oefenen. Zo leer je wat werkt.
Herfststekken is een feestje. Het is een rustig klusje dat je veel voldoening geeft.
Je ziet je planten groeien en je krijgt er gratis nieuwe exemplaren bij. Dus pak je snoeischaar, zet een kop thee en ga aan de slag. Je tuin en je kamerplanten zullen je dankbaar zijn.