Ridderspoor (Delphinium) stekken: Basale stekken nemen in het voorjaar
Een Ridderspoor die je zelf hebt gestekt, smaakt toch net iets anders. Nou ja, misschien niet in een salade, maar wel in je tuin.
Die voldoening van een plant die je zelf hebt gekloond, die eerste bloem die opengaat, dat is goud waard. Je hoeft niet meteen naar het tuincentrum te rennen voor een nieuw plantje. Ridderspoor, of Delphinium, is perfect te vermeerderen met basale stekken.
Het is een makkie als je weet hoe het moet, en het scheelt je een hoop geld.
Bovendien hou je zo de karakteristieke kleur van je favoriete plant in de tuin. Dit is de manier waarop je in één voorjaar een hele border vol kunt krijgen.
Wat zijn basale stekken eigenlijk?
Stekken is gewoon een stukje van een moederplant afnemen en het tot een nieuwe plant laten uitgroeien.
Basale stekken zijn daar een specifieke soort van. 'Basaal' betekent 'aan de basis'.
Je neemt dus de scheuten die direct uit de grond komen, vlak bij de wortelhals van de plant. Dit zijn de jongste, meest vitale scheuten. Ze zitten vol groeihormonen en zijn nog niet verhout. Dat maakt ze super geschikt om wortels te schieten.
Je kunt ze zien als de baby's van de plant. Ze zijn nog klein, fris en hebben een enorm overlevingsdrang.
Je oogst ze in het vroege voorjaar, als de plant net weer begint met groeien na de winter. Je knipt ze dus niet van de bloemstengel af, dat is een andere techniek. Je haalt ze echt vanuit het hart van de plant.
Waarom je dit nu moet doen
De lente is hét moment voor de Delphinium. De plant heeft net de winter overleefd en zit vol energie.
Die energie stoppen ze in het maken van nieuwe scheuten. Die scheuten zijn precies wat jij nodig hebt.
Door ze nu te stekken, maak je gebruik van die natuurlijke cyclus. De plant herstelt snel en de stekken groeien als kool. Wacht je te lang, dan worden de scheuten harder en verhouten ze.
Dan is de kans op succes een stuk kleiner. Bovendien, als je in het voorjaar stekt, heb je aan het einde van de zomer al mooie, volwassen planten die de volgende winter kunnen overleven. Stel je voor: je neemt nu 5 stekken en over een jaar heb je er 15. De tuin vult zich vanzelf.
Het is slim om meerdere stekken te nemen per moederplant, want niet elke stek overleeft.
Reken op 70-80% succes.
De werkplek klaarmaken
Je hebt niet veel nodig, maar de juiste spullen maken het leven een stuk makkelijker.
Allereerst een scherpe snoeischaar of een heel mes. Een bot mes beschadigt de plant te veel. Daarnaast heb je stekgrond nodig.
Geen gewone tuinaarde, dat is te zwaar en bevat te veel voedingsstoffen en schimmels. Ga voor een zak stekgrond, bijvoorbeeld van merken als Pokon of DCM.
Die kost ongeveer €4,- tot €6,- voor een grote zak van 10 liter.
De grond moet luchtig zijn. Je kunt hem mengen met wat perliet (tweede bakje van €5,-) om het nog luchtiger te maken. Je hebt ook kleine potjes nodig. Van die standaard plastic stekpotjes van 9 cm diameter kosten ongeveer €0,50 per stuk.
Vul ze voor de helft met de stekgrond. Zorg dat de grond vochtig is, maar niet drijfnat. Een goeie kneep water uit de gieter is genoeg.
Stap voor stap: de stek oogsten
Zo, tijd om de handen uit de mouwen te steken. Pak de moederplant erbij.
Kijk goed naar de basis van de plant. Daar zie je jonge, frisgroene scheuten opkomen. Ze zijn vaak nog maar een paar centimeter hoog.
Kies er een paar uit die stevig aanvoelen, maar niet verhout zijn.
Ze moeten makkelijk buigen. Pak je mes of schaar. Maak een schuine insnijding, zo'n 5 cm onder de grond.
Je wilt namelijk een stukje van de wortelhals meepakken. Dat stukje is belangrijk, daar zitten de meeste groeipunten op.
Een scheut van ongeveer 8 tot 10 cm lang is ideaal. Te klein is kwetsbaar, te groot is al te ver ontwikkeld.
Trek de scheut voorzichtig uit de grond. Soms breekt hij af, dat is niet erg.
Dan had hij misschien geen goede wortelknop. Als je hem uit de grond hebt, kun je de onderste blaadjes eraf halen. Laat het bovenste blad wel zitten. Dat heeft de plant nodig voor de fotosynthese.
Je kunt nu een klein kuiltje prikken in de vochtige stekgrond. Zet de stek erin en druk de grond er stevig omheen.
Zorg dat de onderkant van de stek goed contact heeft met de grond. Zet ze niet te dicht op elkaar. Geef ze de ruimte.
Geef ze na het poten nog een lichte besproeiing met een plantenspuit. Zo zorg je dat er geen lucht onder de stekken zit, wat ook essentieel is wanneer je zachte stekken neemt in het voorjaar.
De juiste omstandigheden voor wortelgroei
De stekken staan nu in hun potje, maar ze zijn er nog niet.
Ze moeten wortels maken. Dat kost energie en vraagt om de juiste omstandigheden.
Zet de potjes op een lichte plek, maar absoluut niet in de volle zon. De zon verbrandt de jonge blaadjes direct. Een plekje achter het raam op het noorden is perfect. Of in de schaduw van een andere plant.
De temperatuur mag best een beetje warm zijn, rond de 18-20 graden Celsius.
Kou remt de groei af. Het allerbelangrijkste is vocht. De grond moet continu licht vochtig blijven.
Niet nat, want dan rotten de stekken weg. Geef water onderin het potje of besproei heel licht met een nevel.
Je kunt de potjes afdekken met een doorzichtige plastic zak of een glazen pot om de luchtvochtigheid hoog te houden.
Zet de zak er wel af en toe af om te luchten, anders krijg je schimmel.
Hoe weet je of het gelukt is?
Het is een kwestie van geduld. De eerste week zal er niet veel gebeuren.
Misschien zien de blaadjes er een beetje slapjes uit. Geen paniek. Na een week of 2 à 3 begint het wonder. Als je voorzichtig aan de stek trekt en je voelt weerstand, dan heeft hij wortels gemaakt.
Nieuwe blaadjes die aan de top beginnen te groeien zijn ook een goed teken.
De oude blaadjes kunnen wat verleppen, dat is normaal. De stek leeft van de reserves in de stengel totdat de wortels het overnemen. Zodra je merkt dat de stek stevig in de grond zit en er nieuwe groei is, kun je de plastic zak verwijderen.
Laat de stekken nog een paar weken doorgroeien in hun kleine potje. Wil je later ook eens hibiscus vermeerderen met zachte stekken? Dat werkt volgens hetzelfde principe.
Verpotten en buiten zetten
Na een week of 6 tot 8 zijn de wortels voldoende ontwikkeld. De stekken zitten nu vol met witte wortels die door de grond groeien.
Nu is het tijd om ze te verpotten. Gebruik een iets grotere pot, bijvoorbeeld een 12 cm pot. Gebruik weer gewone potgrond, dit keer mag het wat voedzamer zijn.
Een zak potgrond van 5 liter kost ongeveer €3,-. Schep de plant met een kluit en al over.
Prijsindicatie voor je stekproject
- Stekgrond (10L): €4,50
- Perliet (2,5L): €5,00
- Stekpotjes (10 stuks): €5,00
- Moederplant (als je die nog niet hebt): €8,- tot €12,-
Druk de grond goed aan en geef water. Zet ze nog een paar weekjes binnen of in een koude kas om te acclimatiseren. Pas na de IJsheiligen (half mei) mogen ze definitief naar buiten.
Zet ze dan eerst een paar dagen op een schaduwplekje, dan went de wind en de zon. Plant ze uit op een zonnige plek in de tuin met goed doorlatende grond.
Ze houden niet van natte voeten in de winter. Totaal voor 10 nieuwe planten: ongeveer €15,-.
Dat is een stuk goedkoper dan 10 nieuwe planten kopen voor €4,- per stuk.
Veelgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt
Er gaan wel eens stekken dood. Dat hoort erbij. Maar je kunt de kans op succes flink verhogen door een paar dingen te vermijden.
Allereerst: te veel water. De doodsoorzaak nummer 1.
De grond moet vochtig zijn, niet modderig. Ten tweede: te weinig licht. Ze hebben licht nodig om te groeien, maar geen zon om te verbranden.
Ten derde: stekken die te groot of te oud zijn. Blijf bij die jonge scheuten vanuit het midden, of lees hier meer over wanneer je de beste stekken neemt.
Als je een stek neemt van een oude, verhoute tak, is de kans op succes nihil. Tot slot: zorg voor schone materialen. Maak je schaar of mesje schoon met alcohol of kokend water tussen het stekken door. Zo verspreid je geen ziektes.
En tot slot: heb gedacht. De plant doet het werk, jij bent alleen de hulp.
Waar te koop?
Als je nog geen moederplant hebt, kun je die online kopen of bij een tuincentrum.
Kies voor een sterke soort als 'King Arthur' (donkerpaars) of 'Galahad' (wit). Online bij webshops als DirectPlant of GroenRijk betaal je vaak tussen de €7 en €12 voor een potplant.
Voor de materialen kun je naar de Action of Hornbach. Daar hebben ze complete steksets vanaf €3,-. Wil je het professioneler aanpakken, dan kun je bij tuincentra ook losse stekgrond van Seramis kopen, die is wat duurder maar van hele goede kwaliteit. Voor de beginnende steker is de goedkope stekgrond prima.
Het gaat om de techniek. Succes met je stekproject!