Knoflook planten en vermeerderen in je eigen tuin
Droom je van die heerlijke, geurige knoflookoogst uit je eigen tuin? Het is makkelijker dan je denkt.
Knoflook planten en vermeerderen is één van de meest voldoening gevende dingen die je kunt doen. Je steekt een teentje in de grond en een half jaar later trek je een prachtige bol uit de aarde. Dit is tuinieren op z’n simpelst. En het beste? Je kunt oneindig doorgaan met je eigen oogst.
Ik neem je mee door elke stap. Van het kiezen van de juiste knoflook tot het oogsten en bewaren. Klaar om je eigen knoflook te kweken? Laten we beginnen.
Wat is knoflook eigenlijk?
Knoflook (Allium sativum) is een bolgewas. Simpel gezegd: het is een familie van de ui en de prei.
Je kent het wel: die witte bol die uit een stuk of 10 tot 20 teentjes bestaat.
Die teentjes zijn de ‘pootjes’ die we planten. Elk teentje groeit uit tot een nieuwe bol. De plant heeft lange, smalle bladeren en uiteindelijk een bloemstengel, die we de ‘lente-ui’ noemen.
Die kun je ook gewoon opeten, heerlijk in een salade. Er zijn twee hoofdtypen: hardnekkige en zachte knoflook.
Hardnekkige knoflook heeft een harde, dikke stengel in het midden van de bol. Je kunt hem niet makkelijk uit elkaar trekken. Je moet hem echt doormidden snijden om de teentjes te oogsten. Zachte knoflook heeft die centrale stengel niet.
De teentjes zitten los in de bol en kun je er zo uittrekken.
Dit is vaak de knoflook die je in de supermarkt koopt. Waarom is het zelf kweken zo leuk? Nou, ten eerste smaakt zelf gekweekte knoflook vaak veel intenser en complexer dan de import uit de supermarkt.
Ten tweede weet je precies wat er in je eten zit. Geen rare bestrijdingsmiddelen. En ten derde: het is een heel stuk goedkoper.
Een bol knoflook in de winkel kost al gauw €2 à €3. Een zakje met 10 pootjes kost soms maar €4, en daar groeien 10 nieuwe bollen uit. Rekenen: 10 bollen voor €4. Dat is €0,40 per bol. Dat wil je!
De juiste knoflook kiezen om te planten
Het begint allemaal met goed pootgoed. Je kunt niet zomaar een teentje uit een supermarktbol planten.
Die zijn vaak behandeld met kiemremmers om ze langer houdbaar te maken. Ze groeien wel, maar het resultaat is vaak teleurstellend. Ga naar een tuincentrum of bestel online bij een specialist.
Zoek naar ‘knoflook voor poten’ of ‘pootgoed’. Hardnekkige knoflook is perfect voor de koude Nederlandse winter.
Je plant ze in het najaar (oktober-november). De bolletjes hebben de koude nodig om goed te groeien.
Ze vormen in het voorjaar eerst blad en daarna de bol. Oogsten doe je in de zomer, meestal juli. Een bekende soort is ‘Printanor’ of ‘Messidrôme’. Deze kosten ongeveer €4,- tot €6,- per kilo, of zo’n €0,50 per bol.
Zachte knoflook plant je in het voorjaar (maart-april). Deze soorten groeien sneller en zijn vaak iets milder van smaak.
Ze zijn gevoeliger voor vorst, dus plant ze niet te vroeg. Een populaire soort is ‘Germidour’ of ‘Elephant’ (een enorme knoflooksoort). Prijzen zijn vergelijkbaar met die van de hardnekkige soort.
Kies wat je lekker vindt en wat bij jouw tuin past. Net zoals wanneer je kiwi planten wilt vermeerderen, kun je ook knoflook vermeerderen door te ‘stekken’.
Dit betekent dat je de kleine, onvolgroeide bolletjes die aan de zijkant van de moederbol groeien, apart plant. Die groeien uit tot een normale bol. Dit is een geweldige manier om je eigen soort te behouden en gratis pootgoed te kweken. Wil je liever munt vermeerderen in een pot? Ik leg later uit hoe dit werkt.
Stap voor stap: knoflook planten
Allereerst: grond voorbereiding. Knoflook houdt van losse, goed doorlatende grond.
Zit er veel klei in je tuin? Meng er dan wat zand en compost doorheen.
Knoflook kan niet tegen natte voeten; de bol gaat dan rotten. Kies een zonnige plek. Hoe meer zon, hoe beter de knoflook groeit. Begin oktober (hardnekkig) of maart (zacht) met planten.
Hoe plant je de teentjes? Haal de bol uit elkaar.
Gebruik de grootste en mooiste teentjes om te planten. De kleinere kun je gewoon opeten. Leg de teentjes met de puntige kant naar boven in de grond.
De onderkant (de wortelkant) moet dus naar beneden. Plant ze op een diepte van ongeveer 3 tot 5 centimeter.
Afstand tussen de teentjes? Ongeveer 10 tot 15 centimeter.
En tussen de rijen ongeveer 25 tot 30 centimeter. Zo heeft elke bol genoeg ruimte. Zodra je de teentjes geplant hebt, geef je ze een eerste flinke giet water.
Daarna hoef je in de herfst vaak niet meer te sproeien. De winter geeft genoeg vocht.
In het voorjaar, als de planten beginnen te groeien, moet je bij droogte wel water geven.
Onthoud: liever één keer per week flink water dan elke dag een beetje. Voeding is fijn, maar niet te veel.
Een beetje compost door de grond is voldoende. Te veel stikstof geeft alleen maar veel blad en weinig bol.
Hoe vermeerder je knoflook?
Dit is het mooie aan knoflook: je oogst wordt vanzelf weer je volgende oogst. Er zijn drie manieren om te vermeerderen:
De meest voorkomende methode is het planten van de teentjes. Zorg dat je elk jaar een deel van je oogst bewaart om het volgende jaar weer te planten. Zo kweek je als het ware je eigen ras, net zoals je een citroenboom uit een pit kunt opkweken.
- Uit teentjes: Dit is de gewone manier. Je plant de teentjes en oogst nieuwe bollen.
- Uit 'stekken' (basilicumknoflook): Aan de zijkant van de bol groeien soms kleine, onvolgroeide teentjes. Die kun je apart planten. Ze groeien langzamer, maar leveren wel een oogst op.
- Uit 'lente-ui': Knip de bloemstengel (lente-ui) in de lente boven de bol af. Je kunt deze stengel opdelen in stukjes van 5 cm en deze in de grond planten. Ze groeien uit tot een nieuwe bol. Dit is een makkelijke manier om je oogst te vergroten.
Als je merkt dat de bollen steeds kleiner worden, is het tijd om nieuw pootgoed te kopen.
Dan is je eigen ras uitgeput. Een handige tip: bewaar je beste bollen. Kies de grootste, mooiste en zwaarste bollen uit je oogst. Dat is je volgende jaar weer pootgoed.
Hang ze op een droge, donkere en koele plek. Een schuur of zolder is perfect.
Ze zijn houdbaar tot ongeveer januari/februari. Daarna gaan ze weer planten.
Oogsten, bewaren en praktische tips
Hoe weet je wanneer de knoflook oogstrijp is? De plant geeft zelf het signaal.
De bladeren beginnen geel te worden en om te vallen. Ongeveer 1/3 tot 1/2 van het blad is dan afgestorven. Bij hardnekkige knoflook trek je de bol voorzichtig uit de grond.
Bij zachte knoflook graaf je hem voorzichtig op. Doe dit op een droge dag.
Let op: bewaar knoflook nooit in de koelkast. De kou en het vocht zorgen ervoor dat de teentjes snel uitlopen of schimmelen.
Na het oogsten moet de knoflook drogen. Dit noem je ‘narijpen’. Leg de geoogste bollen met de bladeren eraan nog een week of twee op een droge, beschutte plek (onder een afdakje). Daarna knip je de wortels en de stengel af, tot ongeveer 2 centimeter boven de bol.
Borstel de aarde eraf. Bewaar de knoflook nu op een koele, donkere en droge plek.
- Help, mijn knoflook gaat al uitlopen! Dan is het te warm of te vochtig bewaard. Gebruik ze snel op, of probeer ze alsnog te planten.
- Ik heb geen tuin, kan het ook op mijn balkon? Ja! Plant ze in een diepe pot (minimaal 30 cm) met goede drainage. Zorg dat de pot op een zonnige plek staat.
- Wat als mijn planten geel worden? Meestal te nat of een tekort aan voedingsstoffen. Zorg voor betere drainage en misschien een beetje extra compost.
Een oud netje of een vlechtwerk van de bladeren is ideaal om ze op te hangen. Zo blijven ze maanden goed. Veelgestelde vragen:
Veel plezier met je eigen knoflook! Het is een heerlijke bezigheid en je zult versteld staan van de smaak. Eet smakelijk!